Trước sự kiện này, chính quyền địa phương và đơn vị trúng thầu cũng đã có tổ chức họp báo trao đổi thông tin dự án với nhiều nhà báo địa phương và Trung ương. Khá nhiều câu hỏi đã được báo chí đặt ra ngay trong cuộc họp ấy, và đến tận khi lễ khởi công kết thúc, 1 số câu trả lời từ cơ quan chức năng vẫn dường như bỏ ngỏ.

Công trình “then chốt của Đà Nẵng”

Thông tin từ sở GTVT Đà Nẵng cho biết, dự án xây dựng nút giao thông khác mức Ngã ba Huế “nhằm giảm thiểu tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông, tăng cường an toàn chạy tàu tuyến đường sắt Bắc Nam” qua đây. Dự án đã được Bộ GTVT phê duyệt từ năm 2011, sử dụng từ nguồn vốn ngân sách. Nhưng do kinh tế khó khăn, nên chính quyền thành phố Đà Nẵng đã đứng ra vận động doanh nghiệp đầu tư, theo hình thức xã hội hóa Xây dựng – Chuyển giao (BT). Qua đó, dự án được bộ GTVT phê duyệt điều chỉnh lại, bằng Quyết định số 2296, cho phép đầu tư công trình với quy mô cấp 1, có tổng giá trị xây dựng giai đoạn 1 là 1.797 tỷ đồng.

Theo thiết kế, công trình này có hình thức lập thể hình xuyến hoàn chỉnh, có 3 tầng: tầng mặt đất cho các nhánh rẽ đường bộ không giao với đường sắt; cầu vượt tầng 1 là vòng xuyến trên cao, có 4 làn xe, bề rộng 15 mét; cầu vượt tầng 2 cho hướng xe ưu tiên từ Huế đi vào trung tâm Đà Nẵng, có 4 làn xe rộng 17 mét. Công trình sẽ có chiều cao cầu vượt đường bộ là 4,75 mét, cầu vượt đường sắt 6 mét, độ kiên cố chịu được động đất đến cấp 8.

Với 1 vị trí đặc biệt quan trọng, nằm ngay cửa ngõ chính đi vào trung tâm Đà Nẵng, nơi tiếp giáp giao nhau giữa hệ thống đường bộ, đường sắt ra vào theo trục bắc nam, nút giao thông Ngã ba Huế thật sự là công trình then chốt về hạ tầng đô thị Đà Nẵng. Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu tại lễ khởi công này cũng nhấn mạnh, địa phương và Trung ương cần phối hợp triển khai, giám sát, và nhà thầu cần nỗ lực hết mình, để hoàn thành xây dựng được công trình này, an toàn, bảo đảm chất lượng và đúng tiến độ đặt ra.

Nghi thức động thổ khởi công công trình nút giao thông Ngã ba Huế.

Ba câu hỏi lớn

Từ góc độ đó, nhiều phóng viên báo chí hoặc trực tiếp, hoặc gián tiếp đã đề cập đến 1 số vấn đề đáng quan tâm với công trình nút giao thông khác mức Ngã ba Huế, cụ thể có 3 câu hỏi lớn cần thiết phải được giải đáp tường tận.

Thứ nhất, công trình đã khởi công xây dựng, với đơn vị đầu tư được chọn thực hiện công trình là Liên danh công ty TNHH Ngã Ba Huế Trung Nam và công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Trung Nam. Đây là đơn vị đã có nhiều năm gắn bó cùng Đà Nẵng trong tiến độ phát triển đô thị hóa, với nhiều dự án đầu tư khai thác bất động sản có quy mô và ảnh hưởng lớn với đời sống xã hội địa phương. Song, đến tận lúc này, nhà đầu tư vẫn chưa trả lời được câu hỏi, ai là nhà thầu chính thi công công trình ?

Lý giải điều này, 1 lãnh đạo ngành giao thông Đà Nẵng thổ lộ, thực trạng thi công hạ tầng giai đoạn gần đây cho thấy, tình trạng non yếu kỹ thuật và thiếu tài chính để đảm nhận công trình lớn đang tồn tại ở nhiều nhà thầu. Trong khi đó, đã 1 giai đoạn dài vấn đề nợ thi công công trình diễn đầy bức xúc. Cho nên, để tìm ra 1 nhà thầu đủ lực đảm nhận công trình cả về kỹ thuật lẫn tài chính là điều không dễ dàng. Chỉ xét về khả năng thi công, với 1 khu vực chật hẹp, kết cấu địa chất còn nhiều vấn đề, lại chêm xen giữa các trục giao thông đông đúc, lo giải quyết bài toán ùn tắc đã nan giải, lại phải thi công đến 2 tầng cầu vượt, kiểu công trình vĩnh cửu chưa có ở Việt Nam, là đã thấy đòi hỏi năng lực nhà thầu thế nào rồi.

Cho nên, liệu sau khi khởi công, công trình có được thi công ngay hay không, và sẽ bảo đảm đúng như tiến độ đề ra, với giá trị đầu tư bảo đảm không tăng lên ? Đây là câu hỏi không dễ đáp. Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng đã phải đặt yêu cầu, cần nghiêm túc nhìn vào vấn đề này, làm sao để dự án rầm rộ khởi công xong, đừng lâm vào cảnh 6 – 7 tháng sau vẫn chưa thấy thi công tích cực.

Thứ hai, theo nhìn nhận của nhiều kỹ sư xây dựng và giao thông, ngay từ giai đoạn công trình còn đang chọn lựa mô hình, câu hỏi “vì sao phải thi công đến 3 tầng” đã được đặt ra. Một số ý kiến phân tích, nút giao thông Ngã ba Huế sở dĩ hay ùn tắc, là do có giao nhau với đường sắt. Nhưng theo ngành đường sắt, thì nút tắc này sẽ giải mở cùng dự án di chuyển ga đường sắt Đà Nẵng khỏi trung tâm, tức ga Thanh Khê sẽ không còn nữa. Thời điểm thực hiện việc này không còn lâu, và sau đó tất nhiên mật độ xe cộ qua qua nút Ngã ba Huế không còn quá căng thẳng. Đà Nẵng lại chưa có tần suất giao thông dày đặc như Ngã Tư Sở Hà Nội hay Hàng Xanh TP.HCM, để phải lo sợ 1 điểm đen giao thông quá lớn đòi hỏi phải có 3 tầng đường.

Vì thế, đầu  tư làm 3 tầng giao thông tại nút Ngã ba Huế, dù đã được chọn lựa, cũng phải có sự xem xét kỹ, nhằm tính toán tốt hơn cho những công trình khác. Câu hỏi này, vẫn đang tiếp tục chờ giải đáp khoa học và chính xác từ các nhà quản lý.

Nút giao thông Ngã ba Huế có mật độ xe qua lại cao và nguy hiểm.

Thứ ba, trực tiếp đề cập vấn đề đường sắt tại Ngã ba Huế, theo kế hoạch việc di dời đường sắt đã diễn ra từ lâu, song do nhiều lý do, dự án này vẫn nằm chờ. Song dẫu có chậm đến thế nào, thì sau năm 2020, đường sắt Đà Nẵng cũng vẫn chắc chắn dời ra ngoại ô. Việc tính toán đầu tư nút giao thông khác mức Ngã ba Huế, vì thế cần có tầm nhìn dài hơn thời điểm năm 2020, vậy bài toán phát huy giá trị giao thông ở đây liệu định thế nào ? Mục tiêu để “tăng cường an toàn chạy tàu tuyến đường sắt Bắc Nam” liệu có còn phù hợp ?

Thay vào đó, Đà Nẵng đã có phương án nào thay thế vị trí đường sắt hiện nay, để đơn vị đầu tư nút giao thông này có những giải pháp đón đầu vấn đề, phòng bị cho tương lai về sau ? Câu hỏi này, được xem là ở tầm vĩ mô về quy hoạch Đà Nẵng đến năm 2050, thật sự là không dễ giải đáp, nhưng với trách nhiệm phát triển bền vững, không thể không đặt ra vào chính lúc này.

Rõ ràng với 3 câu hỏi ấy, nút giao thông khác mức Ngã ba Huế đã đi vào lịch sử đổi khác, cùng sự kiện khởi công đầu tư chỉnh trang lại, nhưng vẫn còn rất nhiều điều đáng quan tâm giải đáp. Hy vọng chính quyền địa phương quan tâm vấn đề này, để có được những liệu định tốt nhất cho 1 công trình giá trị vĩnh cửu, mà người dân Đà Nẵng từ lâu đã mong ngóng đợi chờ.